Chân răng là một trong những yếu tố cấu thành nên một chiếc răng hoàn chỉnh. Yếu tố này có vai trò giúp cho răng bám chắc vào nướu. Một số bệnh lý tại vị trí này có thể ảnh hưởng từ ít đến nhiều chức năng ăn nhai. Vậy thì bộ phận này có cấu tạo như thế nào?
Chân răng là phần nằm sâu dưới nướu, cắm sâu trong xương hàm và được dây chằng nha chu cố định, giúp răng đứng vững, chịu lực ăn nhai
Chân răng là gì?
Chân răng là phần nằm dưới nướu, nối liền với lợi và chìa ra khỏi nướu. Khác với thân răng, chân răng thường dài hơn và không thể nhìn thấy bằng mắt thường do chúng cắm sâu trong xương ổ răng của răng hàm. Số lượng chân răng ở mỗi răng sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại răng và vị trí của chúng trên cung hàm.
Răng vĩnh viễn
-
- Các răng có một chân răng: Răng cửa, răng nanh, răng hàm nhỏ ở hàm dưới, răng hàm nhỏ thứ hai ở hàm trên.
- Các răng có hai chân răng: Răng hàm nhỏ thứ nhất hàm trên (có một chân ngoài và một chân trong), răng hàm lớn ở hàm dưới (có một chân xa và một chân gần).
- Các răng có ba chân răng: Răng hàm lớn thứ nhất và thứ hai ở hàm trên (có hai chân ngoài và một chân trong).
- Răng khôn (răng số 8) thường có số chân răng bất thường, dao động từ 1 đến 4 chân.
Răng sữa
- Các răng có một chân: Răng cửa và răng nanh.
- Các răng có hai chân: Răng hàm dưới, gồm một chân gần và một chân xa.
- Các răng có ba chân: Răng hàm trên, gồm hai chân ngoài và một chân trong.
Chân răng sữa thường không chắc chắn bằng chân răng vĩnh viễn do chân răng sữa thường dài và mảnh, dễ lung lay và dễ bị gãy khi nhổ răng.
Chân răng có cấu tạo thế nào?
Cấu trúc của chân răng được chia thành ba lớp chính, mỗi lớp đảm nhận vai trò sinh lý và bảo vệ riêng biệt.
- Xi măng gốc răng: Lớp ngoài cùng của chân răng không giống men răng ở thân răng, có bản chất gần giống xương và được tạo ra từ mô liên kết trung bì. Xi măng là điểm bám của các dây chằng nha chu, giúp cố định răng vào xương ổ răng, đồng thời tham gia vào cơ chế hấp thụ lực nhai.
- Ngà răng: Nằm bên trong xi măng gốc răng, ngà răng chứa mạch máu và dây thần kinh cảm giác, nhạy cảm với các kích thích cơ học và nhiệt độ. Ngà răng đóng vai trò nuôi dưỡng chân răng và truyền cảm giác đau khi có tổn thương hoặc sâu răng.
- Tủy răng: Phần sâu nhất nằm trong ống tủy ở chân răng, chứa mạch máu và thần kinh, là trung tâm nuôi dưỡng răng và điều hòa cảm giác.
Chức năng chính của chân răng – Nền tảng của sức khỏe răng miệng
Chân răng không chỉ đơn thuần là bộ phận neo giữ mà còn thực hiện nhiều chức năng sống còn.
Chức năng của chân răng tự nhiên
- Duy trì cấu trúc xương hàm: Lực ăn nhai được truyền từ thân răng, qua chân răng xuống xương hàm. Sự kích thích cơ học này tạo ra tín hiệu sinh học, giữ cho xương hàm không bị tiêu biến. Đây là lý do tại sao khi mất răng (mất cả chân răng), xương hàm sẽ bắt đầu tiêu đi nhanh chóng.
- Chịu lực và truyền lực ăn nhai: Chân răng với hình dạng và số lượng phù hợp giúp phân tán lực nhai một cách đồng đều vào xương, giúp răng chịu được áp lực lớn khi ăn mà không bị tổn thương.
- Cung cấp dinh dưỡng và cảm giác: Thông qua hệ thống tủy răng, chân răng giúp nuôi sống toàn bộ chiếc răng và cho chúng ta cảm nhận được nhiệt độ, áp lực, giúp bảo vệ răng khỏi các tác nhân gây hại.
- Nền tảng thẩm mỹ: Một hệ thống chân răng khỏe mạnh giúp nướu ôm sát, hồng hào. Khi chân răng gặp vấn đề, nướu sẽ tụt, gây lộ chân răng vàng sậm, làm nụ cười mất đi vẻ thẩm mỹ tự nhiên.
Các bệnh lý phổ biến quanh chân răng
Nằm sâu dưới nướu và ít được chú ý, chân răng khi gặp bệnh lý thường gây hậu quả nặng nề hơn thân răng do khó phát hiện sớm và lớp bảo vệ tự nhiên tại đây mỏng, yếu. Dưới đây là những vấn đề thường gặp nhất.
- Sâu răng ăn xuống chân răng: Sâu chân răng xảy ra khi nướu tụt làm lộ bề mặt chân răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công xi-măng và ngà răng mềm hơn men răng. Tổn thương tiến triển nhanh, dễ dẫn đến tình trạng mất thân răng, chỉ còn lại chân răng. Dấu hiệu thường gặp gồm đốm sẫm màu sát viền nướu, ê buốt khi ăn nóng lạnh và hôi miệng.
- Viêm tủy – viêm quanh chóp: Khi sâu răng hoặc chấn thương không được xử lý, vi khuẩn xâm nhập vào ống tủy trong chân răng, gây viêm tủy với những cơn đau dữ dội. Nếu kéo dài, nhiễm trùng lan qua chóp chân răng, hình thành áp xe, sưng đau, có mủ và nguy cơ viêm xương hàm.
- Lung lay răng: Lung lay ở răng vĩnh viễn là dấu hiệu cảnh báo hệ thống neo giữ chân răng đang bị phá hủy, thường do viêm nha chu nặng. Nướu sưng đỏ, chảy máu, răng di động tăng dần và có nguy cơ rụng nếu không điều trị kịp thời.
- Tiêu xương quanh chân răng: Tiêu xương ổ răng xảy ra do viêm nha chu kéo dài hoặc sau mất răng khi không còn lực nhai kích thích xương. Hậu quả là tụt nướu, răng xô lệch, mất răng và gây khó khăn cho các phương án phục hình như cấy ghép Implant.
Những lưu ý trong vấn đề vệ sinh răng miệng
Để bảo vệ toàn hàm răng, cũng như bảo vệ sức khỏe răng miệng, chúng ta nên thực hiện những khuyến cáo sau:
- Vệ sinh răng miệng đúng cách. Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày. Nên chà kỹ các kẽ răng để loại sạch thức ăn và mảng bám.
- Dùng thêm nước súc miệng để hiệu quả vệ sinh được tốt hơn.
- Sử dụng chỉ nha khoa để lấy những thức ăn, mảng bám bị kẹt trong các kẽ răng.
- Trẻ nhỏ nên hạn chế ăn kẹo và bánh ngọt để phòng sâu răng.
- Không nên ăn thức ăn quá cứng cũng như quá nóng nhằm bảo vệ men răng.
- Khám răng định kỳ mỗi 6 tháng 1 lần.
- Khi có các bệnh lý về răng miệng thì nên đi khám ngay. Tránh những biến chứng nặng hơn có thể xảy ra.
